Cuộc phiêu lưu qua những trang sách

Thời gian gần đây, tôi cứ suy nghĩ mãi về một đoạn hội thoại mà tôi rất tâm đắc trong quyển Ác Ý của Higashino Keigo. Đoạn hội thoại đó thế này:

“Nói về khuynh hướng đọc sách hiện nay, tôi nghĩ về vấn nạn ít đọc sách. Đại loại những quyển sách bán chạy là những quyển được Bộ Giáo Dục khuyến khích đọc, việc ít đọc sách là do ảnh hưởng của cha mẹ. Phụ huynh bây giờ chẳng đọc sách gì mà cứ nghĩ phải bắt con mình đọc sách. Nhưng vì bản thân không có thói quen đọc sách nên không biết cho chúng đọc gì. Thế là cứ nhắm lấy mấy cuốn sách được các nhà chức trách tiến cử thôi. Nhưng mấy cuốn sách đó thì khô khan, chẳng hay ho gì nên con trẻ trở nên ít đọc sách. Cứ cái vòng luẩn quẩn đó lặp đi lặp lại không dứt là hiểu.”

Đại ý của đoạn trên là, một trong những nguyên nhân khiến trẻ con ít đọc sách đến từ việc chúng chỉ được tiếp xúc với những quyển sách khô khan, nhàm chán, từ đó dần mất đi hứng thú với việc đọc. Vậy thì làm thế nào để bọn trẻ có thể tìm thấy niềm vui trong những trang sách, đọc nhiều hơn và dần hình thành thói quen đọc sách?

Khi còn nhỏ, lúc thế giới quan, nhân sinh quan và giá trị quan của chúng ta vẫn chưa được hình thành một cách đầy đủ, chúng ta thường thích tìm đến những cuộc phiêu lưu để vui chơi, khám phá, tìm tòi, học hỏi và thỏa mãn trí tò mò về thế giới xung quanh. Muốn trẻ con say mê đọc sách, có lẽ một trong những cách tốt nhất là dẫn dắt chúng vào những cuộc phiêu lưu như vậy thông qua những trang sách.

Rồi tôi nghĩ về những cuộc phiêu lưu của chính mình khi còn nhỏ.

Hồi cấp một, những quyển sách đầu tiên mà tôi đọc là các tập truyện trong bộ Kính Vạn Hoa của Nguyễn Nhật Ánh, được tôi “coi cọp” từ tủ sách của người chị họ gần nhà. Từ đó, tôi mê mẩn và chìm đắm vào những cuộc phiêu lưu vô cùng ly kỳ, hấp dẫn của bộ ba nhân vật chính là Hạnh, Quý Ròm và Tiểu Long lúc nào không hay.

Tôi thầm ngưỡng mộ trí thông minh sắc sảo và đầy mưu mẹo của Quý Ròm, trầm trồ trước sự thông thái và uyên bác của Hạnh, đồng thời say mê lòng dũng cảm, sự bộc trực, thẳng thắn cùng chí khí nam nhi của Tiểu Long qua từng tập truyện. Đối với một cậu học trò cấp một như tôi hồi ấy, Kính Vạn Hoa còn hơn cả một cuộc phiêu lưu, đó là những bài học cuộc sống đầu tiên.

Lớn lên một chút, cuộc phiêu lưu thứ hai của tôi là hành trình cùng Nguyên, Kăply và bọn trẻ ở xứ sở kỳ bí Lang Biang trong bộ Chuyện Xứ Lang Biang. Mặc dù lúc ấy Harry Potter cũng đã rất nổi tiếng với độc giả Việt Nam, nhưng tôi chưa từng đọc một quyển nào cả, có thể vì thế mà trải nghiệm phiêu lưu trong Chuyện Xứ Lang Biang mang đến cho tôi một cảm giác thật sự lạ lùng và khác biệt.

Tôi hồi hộp dõi theo hành trình phiêu lưu mạo hiểm để giải cứu xứ sở kỳ ảo của hai nhân vật chính và bọn trẻ, hòa mình vào những trận chiến phép thuật cam go, ác liệt của họ, đôi lúc lại không khỏi bật cười vì những cái tên hết sức ngộ nghĩnh và dễ thương như Suku Biết Tuốt, Bolobala, Păng Ting, thầy Akô Nô, thầy Haifai, thầy Hailixiro, đại phù thủy Mackeno và người em Macketa, sứ giả hắc ám Baltalon, tả hữu hộ pháp Balibia và Balikem.

Ngần ấy năm trôi qua, tôi đã đọc đi đọc lại không biết bao nhiêu lần, nhưng mỗi lần đọc lại, cảm giác hồi hộp xen lẫn niềm thích thú vẫn không hề thay đổi một chút nào. Cuộc phiêu lưu thứ hai của tôi trong thế giới phép thuật đã bắt đầu như thế đấy.

Lớn lên một chút nữa, cuộc phiêu lưu của tôi giờ đây là những câu chuyện về các chàng trai, cô gái ở độ tuổi mới lớn.

Là chàng Chuẩn “đầu bò” với chiếc quần mẹ vá năm xưa cùng chiếc huy chương vàng được ba tặng, đem lòng si mê nàng Cẩm Phô dịu dàng, đáng yêu để rồi xảy ra những tình huống dở khóc dở cười, thiếu điều muốn cười lộn ruột trong Trại Hoa Vàng.

Là chàng Khoa lãng tử với tâm hồn nghệ sĩ, giỏi viết văn và làm thơ, si tình hết nàng “sao chổi Halley” Gia Khanh trong Hoa Hồng Xứ Khác rồi đến nàng “Stéphanette” Đỗ Quyên trong Những Cô Em Gái, để rồi thất vọng khi chẳng có cô nào đáp lại tình cảm của mình.

Hay là mối tình đầu da diết, cảm động và đầy nuối tiếc khôn nguôi của Quỳnh với Chương trong Còn Chút Gì Để Nhớ, để rồi nhận ra rằng tình yêu trong những năm tháng chiến tranh và biến động đôi khi cũng thật bi thương, bằng cách này hay cách khác.

Dí dỏm hơn một chút là cuộc phiêu lưu về những năm tháng tươi đẹp nhất của bọn học trò cấp ba tinh nghịch ở Ngôi Trường Mọi Khi, hay những trò đùa tinh quái của ba nàng “nhất quỷ nhì ma thứ ba học trò” Xuyến – Thục – Cúc Hương trong Nữ Sinh, cho đến những tràng cười bất tận được tạo nên bởi ba anh chàng sinh viên Chuyên – Nhiệm – Mẫn trong Phòng Trọ Ba Người.

Và còn rất nhiều, rất nhiều những câu chuyện dễ thương khác về thời học trò, thời sinh viên trong hành trình ấy mà có lẽ không thể kể hết ở đây được. Cuộc phiêu lưu trong thế giới tình bạn, tình yêu của tôi khi còn là một cậu học trò cấp ba đã trải qua như thế.

Đến khi trưởng thành, những cuộc phiêu lưu qua những trang sách của tôi lại ngày càng lớn dần lên, vượt ra khỏi những giới hạn địa lý, cũng là lúc tôi bắt đầu vươn xa khỏi quê hương mình để đến một nơi xa lạ cách nửa vòng Trái Đất.

Là hành trình đi khắp thế giới, ngược dòng thời gian về Thế chiến thứ nhất, Thế chiến thứ hai và Chiến tranh Lạnh một cách ly kỳ, hấp dẫn, bất ngờ nhưng không kém phần hài hước của cụ Allan trong Ông Trăm Tuổi Trèo Qua Cửa Sổ Và Biến Mất. Đó là một câu chuyện hài hước, châm biếm và đầy ý nghĩa về cách con người ta sống một cuộc đời trọn vẹn trên thế gian này.

Hay là những câu chuyện thấm đẫm nước mắt về số phận con người, đặc biệt là những người phụ nữ ở Afghanistan trong Ngàn Mặt Trời Rực Rỡ, cùng những mất mát, chia ly và tình người trong Người Đua Diều và Và Rồi Núi Vọng. Những cuộc chiến tranh, xung đột đã để lại biết bao hậu quả cho đất nước này, và bên cạnh đó vẫn còn những cuộc đấu tranh khác, về quyền của trẻ em, của phụ nữ và của những người dân Afghanistan.

Tiếp đến là hành trình trưởng thành của cặp đối thủ truyền kiếp, hai con người tưởng chừng chẳng có gì liên quan đến nhau nhưng lại bị số phận ràng buộc, Kane và Abel trong Hai Số Phận. Mối thù kéo dài qua nhiều năm tháng giữa hai người cuối cùng cũng đứng trước cơ hội được hóa giải nhờ tình yêu của thế hệ tiếp theo. Tha thứ cho ai đó đôi khi cũng là một cách để bản thân có thể buông bỏ những oán giận của chính mình, để thấy lòng an yên hơn, không phải vậy sao?

Cuối cùng là bài học sâu sắc về niềm tin và cách đối diện với những ngã rẽ của cuộc đời trong Điều Kỳ Diệu Ở Tiệm Tạp Hóa Namiya, để vững tin và tiếp bước trên con đường mình đã chọn, dù điều gì xảy ra đi chăng nữa. Những lời nhắn nhủ của bác chủ tiệm tạp hóa Namiya về việc tin tưởng vào bản thân và những khả năng còn ở phía trước đã để lại trong tôi rất nhiều suy ngẫm.

Càng đọc nhiều, tôi càng nhận ra rằng hiểu biết của bản thân về Tam Quan (Nhân Sinh Quan, Thế Giới Quan và Giá Trị Quan) chỉ là một hạt cát nhỏ bé giữa muôn hình vạn trạng những quan niệm sống khác nhau của thế giới rộng lớn ngoài kia. Điều này lại càng thôi thúc tôi muốn đọc nhiều hơn nữa, và tôi cứ tiếp tục đọc thôi.

Thói quen đọc sách của tôi đã bắt đầu bằng những cuộc phiêu lưu như thế đấy, những cuộc phiêu lưu nho nhỏ cứ lớn dần lên qua từng trang sách, rồi từ đó hình thành một thói quen đọc sách lúc nào không hay.

Dù là người lớn hay trẻ con, tôi nghĩ, ai mà không thích những cuộc phiêu lưu cơ chứ? Vậy nên, thay vì cứ bắt con trẻ phải đọc sách này sách kia, người lớn chúng ta chi bằng hãy dẫn dắt chúng vào những cuộc phiêu lưu kỳ thú và mới lạ qua những trang sách. Tôi tin rằng bọn trẻ sẽ thấy thích thú hơn là khi phải đọc những quyển sách khô khan mà người lớn chúng ta thường nghĩ là tốt cho chúng. Và một khi đã tìm thấy niềm vui trong việc đọc, thói quen đọc sách rồi cũng sẽ dần hình thành lúc nào không hay, tôi tin là thế.

Tất nhiên, người lớn chúng ta cũng nên làm gương trước nếu có thể, bắt đầu bằng việc tìm kiếm cho chính bản thân mình những cuộc phiêu lưu qua những trang sách mà mình yêu thích, bởi có đọc và thực sự yêu thích việc đọc thì mới có thể giới thiệu cho bọn trẻ những quyển sách hay. Lúc này, không chỉ con trẻ đọc mà cả người lớn cũng đọc, như vậy không phải rất tốt hay sao?

Vài lời tâm sự và nhắn gửi cho một năm mới, một sự khởi đầu mới, học được nhiều điều mới và nhất là được chìm đắm vào những cuộc phiêu lưu mới qua những trang sách mới.

Chúc tất cả đọc vui trong năm mới này.

Happy New Year 2022.